• Tweet
• Sharebar

• Tweet

SGTT.VN  (18/07/2011) – Báo Sài Gòn Tiếp Thị ngày 13.7.2011 đăng bài chỉ rõ: bản báo cáo đánh giá tác động môi trường hai dự án thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A (do tập đoàn Đức Long – Gia Lai làm chủ đầu tư) chỉ là “một bản sao chép” chứ không được khảo sát, đánh giá ngoài thực tế.

Sau khi báo ra, nhiều đại biểu Quốc hội, chuyên gia đã bày tỏ sự lo ngại và thất vọng về cách làm việc vô trách nhiệm này.

GS.TS Lê Huy Bá (viện trưởng viện Khoa học công nghệ và quản lý môi trường – đại học Công nghiệp TP.HCM):

Khó nói ngược kẻ trả tiền

Theo tôi việc đánh giá tác động môi trường của đơn vị được thuê về dự án thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A còn nhiều sai sót. Nhưng nói tới nguyên nhân sâu xa của vấn đề này, là một người trong nghề tôi nói thẳng, có đến trên 90% “Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM)” đều có các sai lầm như thế cả. Đơn giản là bởi vì cơ chế của nó là không phải Nhà nước thuê tư vấn hay là giao trách nhiệm cho tư vấn phải đánh giá tác động môi trường mà là chủ đầu tư họ trả tiền thuê. Mà một khi chủ đầu tư thuê thì làm sao người được thuê có thể nói mạnh, nói ngược được. Dũng cảm thì không nhận làm ĐTM thôi, chứ còn nhận rồi thì anh phải nói tốt, thông qua cho người ta thì họ mới trả tiền. Có thể nói, chủ trương của mình không đúng đắn, người chủ đầu tư mà lại đi thuê người làm ĐTM thì làm sao mà khách quan được.

Muốn khắc phục vấn đề này, theo tôi Nhà nước phải lập một quỹ cho vấn đề ĐTM và trích phần trăm từ quỹ giao hẳn cho một công ty tư vấn có năng lực để làm ĐTM. Đồng thời các ĐTM phải được thông qua một quy trình kiểm định nghiêm ngặt. Đặc biệt, khi ra bảo vệ về ĐTM phải có mặt nhà tư vấn, chủ đầu tư và bên kiểm định (Nhà nước). Bên kiểm định phải đóng vai trò quyết định thì mới khách quan.

Khoảng 20 năm về trước thì ĐTM còn mang tính khách quan, càng về sau này càng không khách quan. Trong đó, nguyên nhân chính một phần do các cơ quan tư vấn mọc lên như nấm, phải cạnh tranh trong đơn hàng, cái giá làm ĐTM ngày càng giảm xuống… Tất nhiên chủ đầu tư sẽ chọn giá rẻ nhất mà không cần chất lượng. Quan trọng chỉ cần thông qua được cơ quan thẩm định: nhỏ thì ở tỉnh, lớn thì ra Hà Nội.

Thuỷ điện hiện nay mọc lên như nấm là vì đây là sự đầu tư siêu lợi nhuận. Thi công thì vay ngân hàng, sau khi hoàn thành thì chỉ việc ngồi đó mà thu tiền. Nhưng làm thuỷ điện trong các khu rừng bảo tồn, rừng quốc gia là sai lầm lớn. Đặc biệt, tại Cát Tiên, tuy chỉ có 137ha nhưng đây là nơi nuôi nguồn gen, đa dạng sinh học, các loài cây quý hiếm ở đó… bây giờ ngập nước tức là làm thay đổi cả một hệ sinh thái.

Chúng ta phải nhận thấy rằng, nguy hại nhất là để hình thành một con sông có thể mất hàng mấy ngàn năm, thậm chí hàng triệu năm nó mới có thể chảy ổn định, bây giờ mình chặn dòng để làm thuỷ điện thì cái lưu lượng, dòng chảy bị thay đổi, tính ổn định của dòng sông không còn nữa. Đến khi có biến đổi khí hậu thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Thay đổi dòng chảy của sông là một điều hết sức nguy hiểm, nó không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều con người ở cuối dòng sông. Không nên xây dựng thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A, vì tăng lượng điện không bao nhiêu nhưng sẽ tăng nhiều nguy cơ không thể lường trước được. Dường như công trình này chỉ làm theo trào lưu chứ chưa có nghiên cứu kỹ.

ĐOÀN QUÝ – QUỐC ẤN

Luật sư Trương Trọng Nghĩa (phó Chủ tịch liên đoàn Luật sư Việt Nam, phó Chủ nhiệm đoàn Luật sư TP.HCM):  Thẩm định, xét duyệt lỏng lẻo   Việc xây dựng nhà máy thủy điện sẽ tác động tới hệ sinh thái và động thực vật ở VQG Cát Tiên. Ảnh: DVO   Tôi nhìn vấn đề thuỷ điện – rừng dưới góc độ luật pháp và phát hiện quy trình thẩm định, xét duyệt dự án cần có yếu tố nhà nước đang khá lỏng lẻo. Bộ Tài nguyên và môi trường từ chối xem xét bản đánh giá tác động môi trường căn cứ trên quy định về dự án rộng trên 50ha phải được Quốc hội thông qua về chủ trương. Giả sử dự án thuỷ điện dưới 50ha hoặc chia nhỏ dự án đó ra thì cũng chưa chắc bộ Tài nguyên và môi trường đã đồng ý khi báo cáo tác động môi trường có sai sót. Vấn đề cần làm rõ là bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đồng ý với dự án thì căn cứ trên cái gì, bộ phận nào của bộ đã xem xét dự án này và ai đề xuất để bộ thông qua và trình dự án lên Chính phủ. Rừng là vùng tài nguyên mà bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn quản lý và nếu anh ủng hộ dự án thì dù dự án có được chủ đầu tư thuê ai làm báo cáo thẩm định thì anh cũng phải xem xét thật kỹ báo cáo đó. Giả sử báo cáo không đúng mà được thông qua rồi có hậu quả gì thì ai chịu trách nhiệm? TS Phạm Quang Sơn (nguyên cán bộ viện Khoa học xã hội khu vực phía Nam): Coi chừng bài học từ thuỷ điện Trị An! Về mặt môi trường, Cát Tiên là khu sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận. Để đạt được điều đó cần biết bao công sức, tâm huyết nay lại vì thuỷ điện mà hy sinh rừng thì đau lòng quá. Mặt khác, dưới góc độ khảo cổ chúng tôi phát hiện có một khu di tích đồ sộ nằm ở tả ngạn sông Đồng Nai, thuộc khu vực rừng Cát Tiên trên địa bàn Bình Phước, Đồng Nai. Khu di tích này có từ thế kỷ 3 – 4 sau Công nguyên nhưng loại hình kiến trúc thì khoảng thế kỷ 7 – 8 sau Công nguyên. Nếu tìm hiểu, chứng minh được thì có thể xin được làm khu di sản văn hoá thế giới. Trước đây, khi xây dựng thuỷ điện Trị An, tôi nhớ việc các chuyên gia Liên Xô yêu cầu phải tiến hành khảo cổ trước khi xây dựng. Không có họ, nhiều giá trị đã chìm dưới dòng nước mà không ai hay biết. Nay xây thuỷ điện giữa rừng thậm chí còn nguy hiểm hơn vì nó ảnh hưởng đến quá nhiều thứ. Bài học từ thuỷ điện Trị An có thể sẽ còn lớn hơn nữa nếu chúng ta làm thuỷ điện ngay giữa tim rừng.

(C) SGTT.VN