• Tweet
• Sharebar

• Tweet

- “Có thể học trò Garzon đã gian dối trong khi viết bài và đã đạo công trình của tôi và GS. Nguyễn Đăng Hưng. Nhưng Sargoso, người hướng dẫn, chỉ thấy kết quả thú vị và gửi công bố mà không biết rằng học trò mình đã đạo kết quả của người khác.”

Tác giả ma

Qua trao đổi email với TS. Marc Duflot, hiện làm việc tại Trung Tâm Cenaero (Bỉ) và nguyên là nghiên cứu sinh của GS. Nguyễn Đăng Hưng, người viết được biết thêm thông tin về hai vụ đạo văn đối với hai công trình của anh và GS. Nguyễn Đăng Hưng. Thật ra thông tin về vụ đạo văn này đã được công khai trên internet, nhưng người viết vẫn muốn trao đổi trực tiếp với “nạn nhân” để xác nhận thông tin. Hơn nữa, Duflot là người trực tiếp gửi phản đối đến tạp chí về việc công trình của anh và GS. Nguyễn Đăng Hưng bị đạo.

Ngay sau khi phát hiện bài báo “Equilibrium meshless method” trên tạp chí Meccanica, một tạp chí Cơ học của Ý và sau này được Springer xuất bản, của hai tác giả với địa chỉ từ Tây Ban Nha M. Garzon và D. Sargoso giống với bài báo của anh và GS. Nguyễn Đăng Hưng “Dual analysis by a meshless method”, đã được tạp chí Communications in Numerical Methods in Engineering công bố 7 năm trước đó, một cách đáng ngờ, anh đã gửi thư phản đối đến tạp chí Meccanica. Ban biên tập tạp chí này đã gửi thông báo và đề nghị hai tác giả giải thích. Do không nhận được hồi đáp của hai tác giả nên ban biên tập tạp chí đã quyết định rút lại bài này vì họ cũng đồng ý với sự phản đối của Duflot.

GS Nguyễn Đăng Hưng, một trong hai tác giả bị… đạo văn. Ảnh website cá nhân của GS Nguyễn Đăng Hưng

Cũng theo Duflot, anh đã truy tìm hai tác giả trên dựa theo địa chỉ ghi trong bài (Bộ môn kỹ thuật dân dụng, Đại học Madrid) nhưng chẳng thấy tung tích gì. Và điều thú vị là trước khi Duflot gửi thư phản đối đến Meccanica, tạp chí này cũng đã nhận được yêu cầu của Sargoso (tác giả thứ hai) đề nghị tạp chí rút bài của họ vì người này cho rằng học trò của mình là Garzon (tác giả thứ nhất) đã gian dối về kết quả và phương pháp trong bài báo.

Tuy nhiên, Sargoso đã không thừa nhận là bài báo của họ có đạo văn hay không. Ban biên tập tạp chí này cũng đã thực hiện quy trình rút bài. Đến khi nhận được thư phản đối của Duflot và không nhận được phúc đáp của hai tác giả trên thì Ban biên tập đã quyết định rút bài, và có thể một lần nữa khẳng định hành vi đạo văn của hai tác giả này.

Trong thư riêng cho người viết, Duflot nhận định: “Có thể học trò Garzon đã gian dối trong khi viết bài và đã đạo công trình của tôi và GS. Nguyễn Đăng Hưng. Nhưng Sargoso, người hướng dẫn, chỉ thấy kết quả thú vị và gửi công bố mà không biết rằng học trò mình đã đạo kết quả của người khác”.

Trong trường hợp này, khó có thể nói tác giả thứ hai Sargoso là tác giả ma, theo nghĩa không biết mình có tên trong bài báo, vì chính người này đã biết bài được đăng và đã gửi thư yêu cầu tạp chí rút bài. Lí do mà người này đưa ra “học trò gian dối trong kết quả và phương pháp” nên yêu cầu rút bài có thể hiểu rằng người này đã cùng tham gia viết bài với học trò mình. Do đó lỗi đạo văn này nên được chia đều cho hai tác giả, cũng có thể học trò đạo văn nhưng thầy không phát hiện khi duyệt bài. Nhưng Sargoso có phần lập lờ khi viết thư yêu cầu tạp chí rút bài.

“Ma”… kiểu khác

Câu chuyện về tạp chí Meccanica không dừng lại ở đó. Một tháng sau, Duflot lại phát hiện một bài khác trên tạp chí này đạo văn một bài khác của anh và GS. Nguyễn Đăng Hưng. Lần này có khác, G. Hildebrand ghi địa chỉ từ Đức, Viện nghiên cứu cao cấp về khoa học máy tính và kỹ thuật thuộc Đại học Paderborn, với bài “Fracture analysis using an enriched meshless method” là đạo văn bài “Marc Duflot, Hung Nguyen-Dang: A meshless method with enriched weight functions for fatigue crack growth” đã được công bố trên tạp chí International Journal for Numerical Methods in Engineering 5 năm trước đó.

Trong thư gửi Meccanica lần này, Duflot chua chát: “Giống như bài của Garzon và Sargoso, phương pháp giải số mới, tất cả các phương trình, một vài câu chữ, và tất cả các kết quả số là sao chép từ công trình của tôi (chúng tôi – người viết).”

Ngoài việc yêu cầu Meccanica rút bài đạo văn, Duflot còn thông báo vụ việc đến Đại học Paderborn. Kỳ lạ là Đại học Paderborn khẳng định rằng họ chưa từng có nhân sự tên G. Hildebrand hay Gunter Hildebrand. Duflot chia sẻ với người viết “hoàn toàn vô nghĩa khi công bố một công trình với địa chỉ ảo”.

Do khâu bình duyệt?

Cũng giống như trường hợp thứ nhất, Ban biên tập tạp chí Meccanica cũng đã liên hệ yêu cầu tác giả giải thích, nhưng tác giả cũng im lặng. Sau đó thì tạp chí quyết định rút bài khi thấy hành vi đạo văn quá rõ ràng.

Trong trường hợp này, G. Hildebrand phải được gọi là tác giả gì? Đạo văn thì đã rõ; Tác giả ma thì nghe chưa suôn lắm. Tuy nhiên kiểu “bỏ chạy” hay “bỏ trốn” như G. Hildebrand cũng không khác gì ma, và do đó cũng có thể xem vị này là một tác giả ma.

Hiện tại trên trang web của Meccanica, vẫn còn lưu quyết định rút bài vì lỗi đạo văn của các tác giả Garzon, Sargoso và Hildebrand.Qua đây cho thấy khâu bình duyệt của Meccanica đã có vấn đề. Có thể họ đã không cẩn thận trong việc chọn phản biện cho tạp chí, dù rằng theo giải thích của họ thì mỗi bài gửi đăng phải được thẩm định bởi hai phản biện kín.

Ngoài ra, hình như ban biên tập tạp chí Meccanica cũng không biết rõ danh tánh tác giả gửi bài đến họ. Thật ra việc xách định danh tính của tác giả là rất khó khăn. Trong phần sau, người viết sẽ phỏng vấn “đồng nạn nhân” của hai vụ đạo văn trên, GS. Nguyễn Đăng Hưng – thầy cũ của Marc Duflot và cũng là đồng tác giả của hai công trình bị đạo, về vấn đề này.

Tóm lại, tệ nạn đạo văn và tác giả ma có thể xảy ra bất cứ nơi đâu, ngay cả ở các nước phát triển. Tuy nhiên, ở các nước phát triển thì sự việc, nếu có, được giải quyết bài bản và khá nhanh chóng; điển hình là một nguyên Bộ trưởng quốc phòng Đức phải từ chức khi luận án tiến sĩ của ông bị phát hiện có đạo văn. Trong khi đó, ở những nơi mà khoa học chưa phát triển thì đôi khi người ta còn chưa hiểu thế nào là đạo văn, đạo dịch hay tác giả ma là gì. Kết quả là có người “vô tình” trở thành tác giả ma, tác giả đạo văn hay tác giả đạo dịch mà bản thân không hề biết.

Kỳ tới: Phỏng vấn GS.TS. Nguyễn Đăng Hưng về vấn đề tác giả ma và cách ngăn chặn

TS Lê Văn Út, Phần Lan

(C) bee.net.vn và levanut.wordpress.com