GS Nguyễn Tiến Dũng: Làm sao để dạy tốt

By admin on September 11, 2012

  • SumoMe

Professor Nguyen Tien Dung – Mathematics – Toulouse (France)

Homepage: www.math.univ-toulouse.fr/~tienzung/

Blog: http://zung.zetamu.net/

*****

 

GS Nguyễn Tiến Dũng (Pháp): Làm sao để dạy tốt (1)

 

Lời giới thiệu

He who opens a school door, closes a prison  — Victor Hugo

Năm học 2012-2013 khá là đặc biệt ở chỗ tôi: đây là lần đầu tiên mà khoa Toán Toulouse nhận người Việt Nam vào làm phụ giảng (ATER — attaché temporel d’enseignement et de recherche). Mà là nhận không phải một bạn, mà là liền một lúc 4 bạn VN làm ATER năm nay ! Vấn đề dạy học bỗng chốc trở nên có tính thời sự đặc biệt: để giữ uy tín và phát triển hợp tác Pháp-Việt về toán lâu dài ở Toulouse, một điều quan trọng là 4 bạn ATER này phải dạy học làm sao cho hay, hoặc ít ra là làm sao cho khỏi bị sinh viên kêu ca phàn nàn nhiều.

Không chỉ có 4 bạn ATER, mà phần lớn các bạn khác đang học thạc sĩ hay nghiên cứu sinh cũng là những người sẽ đi theo con đường nghiên cứu và giảng dạy, và nhiều bạn trong số đó cũng đã từng dạy học ở các trường đại học ở VN trước khi sang Toulouse làm NCS. Bởi vậy vấn đề “làm sao dạy học cho tốt” liên quan trực tiếp đến hầu hết các bạn.

Trong tình hình như vậy, tôi thấy rằng cần có gặp gỡ thảo luận thường xuyên với các bạn VN ở Toulouse về vấn đề dạy học, ít nhất là 2 tuần một lần cả nhóm ngồi lại trao đổi các triết lý, kinh nghiệm, kỹ năng dạy học.

Buổi trao đổi đầu tiên về việc này đã diễn ra vào chiều hôm thứ sáu 07/09/2012, với sự tham dự của mười mấy bạn trẻ.

Tôi sẽ đăng tải lên đây nội dung các buổi trao đổi này, với hy vọng giúp ích được cho nhiều bạn khác trong việc dạy học.

Dạy học là một nghề cao quí

In a completely rational society, the best of us would aspire to be teachers and the rest of us would have to settle for something less, because passing civilization along from one generation to the next ought to be the highest honor and the highest responsibility anyone could have. – Lee Iacocca

Trước khi bàn đến việc làm sao để dạy tốt, có lẽ không thừa khi khẳng định lại một lần nữa rằng, dạy học là một nghề cao quí, và một khi đã dạy học thì cần làm sao để khỏi hổ thẹn với sự cao quí đó.

Không chỉ giáo viên mới có trách nhiệm dạy học, mà dạy học là sứ mệnh của hầu hết những người có tư tưởng, trình độ cao trong xã hội. Những nhân vật vĩ đại trong lịch sử cũng đều là những người thầy. Khổng Tử, Plato, v.v., cho đến Einstein, Dalai-Lama đều là những người thầy, qua các lời nói và hành động của họ mà họ đã truyền đạt lại được những tư tưởng lớn cho các thế hệ tiếp nối. Các nhà khoa học lớn, ngoài sứ mệnh nghiên cứu khoa học còn một sứ mệnh khác là đào tạo đội ngũ khoa học mới qua việc giảng dạy của mình. Các bác sĩ cũng vậy, ngoài việc chữa bệnh, còn có việc đào tạo các bác sĩ mới, v.v. Không có dạy học, thì  không có sự nối tiếp và phát triển của xã hội.

Giá trị của người thầy

A teacher affects eternity; he can never tell where his influence stops — Henri Brooks Adams

Như Henri Adams đã nói, một người thầy ảnh hưởng đến muôn vàn thế hệ, ông ta không thể biết được ảnh hưởng của ông ta sẽ dừng ở đâu. Những giá trị mà một người thầy truyền đạt được cho các học trò trực tiếp của mình, sẽ tiếp tục được các học trò truyền đạt cho thế hệ tiếp theo, rồi cứ thế tiếp tục truyền đạt mãi.

“Tài sản” lớn nhất của một người thầy không nằm ở nhà cửa tiền nong mà người thấy đó có được, mà nằm ở chính các thế hệ học trò mà người thầy đã đào tạo được. Một trong những niềm vui và niềm tự hào lớn nhất của người thầy là có được các học trò giỏi, thành đạt, có tình nghĩa, ở các nơi khác nhau. Một người thầy đã có được nhiều học trò như vậy thì “đâu cũng là nhà”, đi đâu cũng được các học trò cũ quan tâm chăm sóc.

Giá trị của người thầy không tính được bằng tiền. Nhưng nếu ta cứ thử tạm lấy thước đo tài chính để hình dung mức độ ảnh hưởng, thì cũng ra được những con số rất lớn. Ví dụ, một người thầy đã từng có một nghìn học trò được thầy quan tâm hàng năm trời. Vì được học thầy mà cuộc sống và sự nghiệp của học trò được tốt lên (so với nếu không được học thầy, hay học thầy khác tồi hơn), ước tính chênh lệch đó là 1000 USD/ trò. Như vậy ảnh hưởng tốt của thầy lên đến các học trò trực tiếp của mình cũng ở mức tính theo triệu USD. Tất nhiên, kiểu tính toán này thô thiển và không thể hiện được toàn bộ giá trị của người thầy, nhưng nó cũng đã cho thấy giá trị của một người thầy tốt là rất lớn.

Tất nhiên, để có được giá trị lớn, thì phải là một người thầy tốt, vì một người thầy tồi thì đem lại được ít giá trị cho học trò, cho xã hội, hoặc thậm chí cá biệt có thể làm hại học trò. Bởi vậy, một khi đã làm thầy, cần luôn cố gắng để trở thành người thầy tốt. Kể cả khi mà việc dạy học bị trả thù lao thấp, hay là dạy không công đi nữa, thì cũng không vì thế mà người thầy có thể “tự cho mình” quyền dạy ẩu, dạy chán. Một người thầy mà làm như vậy sẽ là tự hạ thấp giá trị của mình, và hạ thấp thì dễ nhưng nâng nên lại thì khó hơn. Bởi vậy, bất kể dù lương lậu ra sao, đã dạy là nên cố gắng dạy tốt. Những người dạy tốt có giá trị lớn trong xã hội, và không sớm thì muộn sẽ được xã hội đánh giá đúng mức, và sẽ có được thu nhập xứng đáng.

Chất lượng ngày càng quan trọng

Our future depends on the quality of education of our children today — Arnold Schwarzenegger

Một người thầy tốt thì đem lại giá trị rất lớn cho xã hội. Nhưng giá trị xã hội của một người thầy “làng nhàng”, dạy không hay, thì không được cao. Đặc biệt có những người dạy điều sai điều xấu cho học trò, khi đó thì không những không có giá trị, mà còn là giá trị âm, làm hại học trò và xã hội. Muốn có giá trị cao, thì phải có chất lượng tốt. Điều này đặc biệt đúng trong giáo dục.

Nhiều khi học sinh phải học một người thầy dở trong giờ học chính thức vì không có lựa chọn nào khác. Nhưng đối với học ngoại khóa hay trường tư có thể sẽ có nhiều lựa chọn hơn, và khi đó những người dạy tốt sẽ sớm thu hút được người đến học còn người dạy tồi không thu hút được người học trừ khi dùng những mánh khóe bắt ép. Ngay ở Toulouse, tôi có từng chứng kiến những trường hợp có hai giáo sư cùng dạy một môn ở hai giảng đường khá nhau (vì đông sinh viên nên chia ra thành vậy), chỉ sau một thời gian ngắn phần lớn các sinh viên ở giảng đường của giáo sự dạy chán chạy sang  ngồi học bên giáo sư dạy hay.

Trong thời đại thông tin, sự phân biệt giá trị giữa chất lượng thấp và chất lượng cao ngày càng rõ rệt. Ví dụ, một người thầy có khả năng giảng một bài thật hay, thật dễ hiểu và sinh động. Nếu thầy chỉ giảng cho một lớp học, thì thường có vài chục hay cùng lắm là vài trăm học sinh được tham dự bài giảng rất hay đó. Nhưng cùng với công nghệ thông tin, bài giảng rất hay này có thể được thu lại đưa lên internet, và không chỉ là vài trăm, mà là vài chục nghìn hay thậm chí vài trăm nghìn người sẽ được trực tiếp thưởng thức bài giảng hay này. Nhìn từ khía cạnh kinh tế, một bài giảng hay để trên internet như vậy sẽ có giá trị cho xã hội lên đến hàng nghìn hay hàng chục nghìn USD. Trong khi đó, những bài giảng dở thì chẳng ai muốn nghe, chẳng có giá trị gì mấy, nếu không nói là chỉ làm mất thời giờ của người nghe giảng. Khi mà học sinh không có lựa chọn về thầy, thì thầy dạy dở học sinh cũng phải cố mà đi học. Nhưng khi xã hội mở ra, lựa chọn nhiều hơn, có thể qua máy tính, video, internet những người thày dạy rất hay thay vì học trực tiếp người dạy dở, thì nói chung họ sẽ chọn lựa học thầy dạy hay dù là có ít được tiếp xúc trực tiếp.

Đối với các tài liệu và dụng cụ học tập, ví dụ như sách giáo khoa, cũng vây: chất lượng ngày càng trở nên quan trọng. Khi có thể được chọn lựa sách học, thì sẽ không còn chỗ đứng cho những sách viết dở, khô khan, rắm rối, giáo điều, trong khi đó những sách viết hay, hấp dẫn, giải thích đúng bản chất và dễ hiểu, sẽ được nhiều học sinh chọn lựa, trở nên có giá trị cao.

Trước hết là thương yêu trò

The best teachers teach from the heart, not from the book — author unkown

Làm sao để trở thành công, đạt chất lượng cao trong việc dạy học ?

Có rất nhiều điểm trong triết lý giáo dục, phương pháp giảng dạy, tư cách người thầy, v.v. mà muốn trở thành một người dạy học tốt chúng ta sẽ phải tuân theo. Nhưng qui tắc đầu tiên có lẽ là: người thầy tốt trước hết phải là người thương yêu học trò.

Muốn thành công trong bất cứ nghề gì thì phải yêu nghề đó. Điều này đặc biệt đúng trong giáo dục. Không thể nói là yêu nghề giáo, nếu như không có tình yêu thương dành cho học trò.

Trong lúc thảo luận, một bạn T nêu câu hỏi: Thế nào là yêu thương học trò ?

Tình yêu thương học trò thể hiện ở chỗ nào ? Theo tôi, nó thể hiện trong toàn bộ các hành động, lời nói của chúng ta trong quan hệ đối với học trò, chứ không phải là ta cứ nói “tôi yêu học trò”  thì có nghĩa là ta yêu học trò.

Cảm thông với các khó khăn của học trò, lắng nghe và trả lời các câu hỏi của học trò, cố gắng dạy cho đúng cho hay, cho học trò những lời khuyên tốt nhất cho trò chứ không phải là cho mình, không sỉ nhục học trò, không bắt nạt hay ăn chặn học trò, cố gắng hiểu nguyên nhân vì sao học trò lại “dốt, lại “hư”  để tìm cách giúp học trò tốt lên, v.v. Tất cả những điều đó là thể hiện sự yêu thương học trò. Người Pháp có một câu nói rất hay: thời gian là tình yêu. Yêu ai tức là dành thời gian cho người đó. Yêu học trò, tức là dành thời gian quan tâm đến học trò. Hãy dành nhiều thời gian cho học trò, cho việc chuẩn bị bài giảng, cho việc tìm hiểu về giáo dục học, cho việc rèn luyện các kỹ năng dạy học của mình, cho việc cập nhật kiến thức, v.v. Khi đó sẽ càng ngày càng trở thành một người thầy tốt.

Người Do Thái có nhiều châm ngôn rất hay, trong đó có  câu truyện sau: Một ông bố có con hư hỏng, ăn cắp, tội phạm, v.v., đến gặp một cha đạo Do Thái để hỏi phải làm gì với con bây giờ, có nên từ nó không. Ông cha đạo nói: “Ông phải yêu con hơn nữa”. Tình yêu thương mới có sức mạnh làm cho con người ta tốt lên.

Người thầy cũng vậy. Khi gặp một học trò dốt, trò hư, thì sỉ nhục nó là “sao mày hư thế, dốt thế” chẳng nó tác dụng làm cho nó giỏi lên hay ngoan lên. Thay vì mắng nó chung chung “cho sướng mồm, cho hả cơn giận”, nếu có thể bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân vì sao nó “hư”, nó “kém”, rồi giải thích cho nó cụ thể hơn là “nó kém điểm nào, tư cách không tốt điểm nào, có thể làm thế nào cho tốt lên” thì có ích cho học trò hơn.

Tất nhiên, nói chung không thể đòi hỏi thầy phải yêu trò nhiều như là bố mẹ yêu con. Bố mẹ có thể hy sinh rất nhiều thứ vì con, và không thể đòi hỏi thầy cũng phải hy sinh như vậy vì trò. Nhưng người thầy tốt có thể chấp nhận hy sinh những thứ không quan trọng lắm (ví dụ như bớt giải trí), khi có trò cần đến mình. Một bạn đồng nghiệp của tôi là giáo sư ở bên Anh có nói: “A student is sacred“. Đấy cũng là quan niệm của nhiều nơi trên thế giới về học trò: đã nhận ai làm trò, là phải có trách nhiệm rất lớn với người đó.

Một bạn C. đặt câu hỏi ngược lại: Thế trò có phải yêu thầy không ?

Theo tôi, quan hệ thầy/trò là một quan hệ không đối xứng, trong đó người thầy ở thế chủ động hơn là người trò. Việc trò có yêu thầy, yêu trường hay không chủ yếu phụ thuộc vào việc trò được thầy, được trường đối xử ra sao. Nếu người thầy thực sự thương yêu trò, dạy những điều tốt, dạy hay, thì hầu hết các học trò sẽ nhận thấy điều đó, và kể cả trò “dốt”, trò “hư” cũng sẽ yêu thầy. Còn nếu trò ghét thầy, thì lỗi chủ yếu nằm ở thầy chứ không phải ở trò: khi một giáo viên tỏ ra khinh miệt, ghét bỏ, bất cần học trò, thì tất nhiên khó đòi hỏi học trò phải yêu giáo viên đó.

(Nguồn: http://zung.zetamu.net/2012/09/how_to_teach_1/)

*****

GS Nguyễn Tiến Dũng (Pháp): Làm sao để dạy tốt (2)

Chất lượng dạy học không tự dưng mà có

Who dares to teach must never cease to learn – John Cotton Dana

Theo lẽ tự nhiên,mỗi người có môt số năng khiếu bẩm sinh khác nhau. có người có năng khiếu về truyền đạt và dạy học hơn người khác: kể chuyện hấp dẫn hơn, bình tĩnh và hiền hậu hơn khi tiếp xúc với học sinh, v.v. Tuy nhiên, kể cả khi có năng khiếu về dạy học, thì cũng không thể trở thành một người thầy thật tốt ngày được, mà vẫn cần có sự học hỏi rèn luyện thường xuyên. Những người ban đầu dạy dở, nhưng nếu ý thức được là mình dạy dở, tìm ra được những nhươc điểm của mình trong khi dạy và rèn luyện để sửa chữa những nhược điểm đó, thì cũng sẽ càng ngày càng trở thành người thầy có giá trị.

Như ông Dana có nói rất hay, một người đã nhận mình là thầy, thì cả đời phải học hỏi để nâng cấp bản thân mình cho xứng đáng là thầy. Kể cả khi đã là một người thầy giỏi, vẫn luôn có những thứ để mà học, để thành người thầy giỏi hơn nữa: cập nhật kiến thức khoa học, tìm hiểu sâu thêm về tâm lý học, giáo dục học, thần kinh học, xã hội học, sửa các tật xấu của mình, v.v.

Tôi không dám nhận mình là người thầy giỏi. Và cho đến nay tôi vẫn có nhiều tật xấu ảnh hưởng đến công việc cả nghiên cứu lẫn giảng dạy (ví dụ như tính bừa bộn và không cẩn thận, thật là khó sửa). Tuy nhiên, tôi có thể tự đánh giá rằng, so với 10 năm trước đây (từ khi tôi bắt đầu làm GS ở ĐH Toulouse — trước đó thì tôi làm nghiên cứu viên CNRS và rất ít khi giảng dạy), thì trình độ dạy học của tôi đã có tăng lên nhiều. Thời gian đầu tôi dạy mắc phải rất nhiều lỗi, ví dụ như: giảng bài hay giải bài tập thì làm quá nhanh học sinh không kip theo; có lúc đang giảng giữa chừng thì tắc tịt vì chủ quan không chuẩn bị trước. Thậm chí lúc đầu tôi còn nói sai nhiều tiếng Pháp, kể cả về thuật ngữ toán học (do có những từ trước đó chẳng bao giờ dùng nên không biết, đến lúc đi dạy học mới dùng lần đầu, chủ quan nên nói sai). Sau nhiều năm sửa dần, tất nhiên các lỗi có giảm đi. Và ý thức của tôi về chuyện dạy học cũng khác đi. Thời gian đầu, dạy học đối với tôi chỉ là một việc phải làm “khoán” quấy quácho xong chứ không có hứng thú gì. Nhưng về sau, tôi nhận ra một điều là, đã phàm làm bất cứ việc gì, là phải cố gắng làm cho nghiêm túc, không thì chính cái tư cách của mình, cái giá trị của mình sẽ bị giảm đi.

Tất nhiên, dạy càng lâu năm thì kinh nghiệm dạy học sẽ càng nhiều lên. Nhưng nếu chỉ đi theo”kinh nghiệm chủ nghĩa, chỉ dựa vào kinh nghiệm thôi, thì chưa đủ để trở thành người thầy tốt.  Còn cần phải học hỏi nhiều thứ khác nữa, trong đó có các lý thuyết tiến bộ hiện đại về giáo dục học, suy nghĩ, kiểm nghiệm  dựa trên các lý thuyết cộng với thực tế mình có được, để tìm ra các phương pháp dạy cho tốt và thích hợp với cá tính của mình. Việc trao đổi thường xuyên với đồng nghiệp và thầy bà về vấn đề dạy học cũng là một trong các cách để học hỏi nhằm nâng cao phẩm chất người thầy của mình.

Tài liệu về giáo dục học và những vấn đề liên quan thì rất là nhiều. Chúng ta sẽ thảo luận dần về các tài liệu đó. Để lấy gì đó làm điểm bắt đầu, tôi xin giới thiệu với các bạn giảng viên trẻ ngành toán một quyển sách về dạy toán mà tôi thấy rất hay, đó là quyển:

Stephen Krantz, How to teach mathematics.

Quyển sách trên có bán ở các hiệu sách trên mạng, hoặc có thể tìm bản điện tử mà đọc. (Nếu ai chưa biết cách tìm sách điện tử trên mạng, có thể hỏi các học trò của tôi ở Toulouse hướng dẫn). Ông Krantz là một giáo sư toán học (chuyên về toán tứng dụng) lớn trên thế giới, và quyển sách trên cũng là một quyển sách được nhiều người trong giới hàn lâm biết đến. Quyển sách của ông tuy là nói về dạy toán, nhưng có nhiều lời khuyên mà giáo viên nào cũng dùng được. Chẳng hạn, một chi tiết nhỏ nhưng rất thú vị là: nên lau bảng thật sạch (nếu là dùng bảng viết) trước khi bắt đầu một bài giảng. Tắm bảng thật sạch như là một thứ lễ nghi nho nhỏ, chứng tỏ một sự ngăn nắp, một sự tôn trọng cả thầy và trò, và giúp cho thầy trò tập trung hơn vào bài giảng.

Bài tập (đặc biệt là dành cho các bạn ở Toulouse làm ATER) là phải đọc hết quyển sách trên trong vòng 1 tuần ! Những bạn trẻ nào đi xin việc phụ giảng ở các nơi trên thế giới, cũng nên đọc kỹ càng sách trên và một số sách khác về triết lý giáo dục, rồi ghi vào trong CV là đã đọc các sách đó, có thể sẽ được nơi tuyển việc chú ý hơn.

Sự tôn trọng học sinh

Có những người có thói quen sỉ vả xúc phạm học sinh, rất thiếu tôn trọng học sinh. Kể ra đây một số ví dụ cụ thể mà tôi biết để minh họa:

– Một người viết lên trên bài kiểm tra của một sinh viên làm bài kém là: “anh là một hiểm họa cho xã hội”. Trên bài kiểm tra khác thì viết: “chị đi học làm gì cho tốn tiền nhà nước”.

– Một người mắng học sinh  là: “ngu như bò … nói thế oan cho bò, bò cũng không ngu đến vậy”

– Một giáo viên đến lớp muộn 10-15 phút mấy lần không thấy làm sao, nhưng học sinh đi muộn 5 phút do nhỡ xe cũng đuổi ra khỏi lớp.

– Một giáo viên chỉ vào một học sinh từ nơi khác mới chuyển về Hà Nội (do bố mẹ chuyển công tác) nói với giọng miệt thị: “Sao bây giờ có lắm bọn về Hà Nội thế”.

v.v.

Ai đã từng đi học hay đi dạy lâu chắc đã đều chứng kiến những trường hợp miệt thị như vậy. Sự miệt thị, thiếu tôn trọng học sinh có nhiều nguyên nhân. Có thể là do sự ác cảm của giáo viên đối với học sinh. Nhưng có những giáo viên yêu trò, rất quan tâm đến trò, nhưng vẫn có thói quen sỉ nhục trò. Điều này cũng tương tự như bố mẹ đánh đập sỉ nhục con cái vậy. Đó là một thói quen “gia trưởng”, coi mình như là người có “quyền sinh quyền sát”, không đếm xỉa đến tinh thần, tâm lý của học sinh.

Dù là lý do gì đi nữa, thì việc sỉ nhục, thiếu tôn trọng học sinh cũng là phản giáo dục, không có lợi mà chỉ có hại cho học sinh, cần đặc biệt tránh.

Khi học sinh nhận thấy bị xúc phạm, không được tôn trọng, thì học sinh có thể “sợ” giáo viên, nhưng không “phục”. Học sinh sẽ bị ức chế trong quan hệ với giáo viên, thái độ trò với thầy trở thành thái độ đối kháng, lớp học trở thành “nơi đầy đọa” chứ không còn mang lại niềm vui. Khi bị ức chế thì  không còn hứng thú học tập, học không vào, khó có thể học tốt được. Người thầy nào tạo ra ức chế ở học sinh, qua thái độ không tôn trọng học sinh, thì đã vô tình hay cố ý làm giảm giá trị của mình đi.

Kể cả học sinh dốt, học sinh hư, cũng cần được tôn trọng, ít ra như là một con người. Nhìn từ quan điểm thần kinh học, một học sinh “dốt”, “hư” không phải vì bản thân học sinh đó muốn vậy, mà là do những hoàn cảnh khó khăn tạo ra thành như vậy. Người thầy tốt, thay vì sỉ nhục học sinh là “mày dốt lắm, mày hư lắm”, cần thông cảm hơn với học sinh, tạo ra môi trường tốt giúp học sinh có điều kiện học tốt lên, ngoan lên.

Uy tín của người thầy

A teacher should have maximal authority, and minimal power — Thomas Szasz

Nói chung, học trò nhìn “lên” người thầy như là một người có uy tín cao, luôn nói điều hay lẽ phải để noi theo. Đặc biệt là đối với các học sinh mẫu giáo hay cấp một, “cô giáo nói gì cũng đúng”, về nhà mà mẹ nói ngược lại ý của cô, thì là “cô đúng mẹ sai”. Khi học sinh lớn lên, có nhận thức được rằng không phải giáo viên nói điều gì lúc nào cũng đúng. Nhưng trong con mắt của học sinh nói chung, giáo viên vẫn là người nói những điều đúng đắn để mà học theo.

Uy tín của người thầy, trong con mắt của học sinh, là một điều không thể thiếu trong giáo dục. Thầy phải có uy tín thì mới dạy được trò, nói gì trò mới nghe theo. Khi mất uy tín, thì thầy nói trò không nghe nữa, và khi đó không còn dạy được nữa.

Khi một học trò học một người thầy mới, thì nói chung theo “kinh nghiệm” của trò, người thầy đó sẽ là một người có uy tín, tương tự như các thầy khác mà trò đã được học. Tức là trong con mắt trò, đó là một người thầy có uy tín ở mức độ nào đó. Nhưng trong quá trình học, mức độ uy tín của thầy có thể tăng lên hay giảm đi rõ rệt trong con mắt của trò, tùy thuộc vào việc thày dạy dỗ ứng xử ra sao đối với trò. Nếu như thầy để mất uy tin trong con mắt của trò, thì việc lấy lại uy tín sẽ là một việc vô cùng khó. Bởi vậy, ngay từ những buổi dạy đầu tiên, đừng làm gì để mất uy tín trong con mắt của trò !

Có nhiều hành động gây mất uy tín, và ngược lại cũng có nhiều hành động làm tăng uy tín, của thầy trong con mắt của trò. Kể ra đây một vài hành động làm mất uy tín, cần tuyệt đối tránh:

– Giảng bài quá chán (ví dụ như viết lí nhí không ai đọc được, nói lý nhí không ai nghe ra là nói cái gì, nói mà nhìn đi đâu chứ không nhìn vào trò cứ như là giảng cho bức tường nghe, nói lảm nhảm lệch chủ đề bài giảng quá nhiều, giảng sai, v.v.). Chỉ cần giảng chán vài buổi đầu, thì đến các buổi sau học sinh sẽ không còn chú ý nghe giảng nữa mà làm việc khác trong giờ học hoặc là trốn học.

– Không giữ trật tự trong lớp (thầy giảng mà trò ngồi dưới nói chuyện ồn ào, đánh bài, v.v. mà thầy vẫn cứ để yên như vậy). Tất nhiên, càng giảng chán thì càng khó giữ trật tự.

– Ăn mặc quá lôi thôi (thầy có thể ăn mặc giản dị, nhưng phải đàng hoàng sạch sẽ, ví dụ như không đi giày há mõm, không mặc quần áo bẩn thỉu rách rưới đi dạy), người tỏa mùi vì thiếu vệ sinh, vừa dạy tay chân vừa có các cử chỉ bất lịch sự trước đám đông ví dụ như là gãi chỗ kín, v.v.

– Làm những hành động phản giáo dục hay thậm chí kém đạo đức, ví dụ như thiên vị họ trò này so với học trò khác, khuyến khích học trò gian lận, trù úm học trò, đòi gia đình học trò biếu xén,  v.v. Một giảng viên đã mang tiếng “chùa thầy” (ăn tiền của học sinh) thì dù có thăng quan tiến chức đến bộ trưởng vẫn sẽ là “chùa thầy” không được ai tôn trọng.

– Xuồng xã với học sinh như là bạn bè. Người thầy là một người “bạn” của học sinh theo nghĩa rộng, tức là người đem lại điều tốt đẹp cho học sinh, nhưng không phải là “bạn” của học sinh theo nghĩa bạn bè “bằng vai phải lứa”. Khi biến mình thành bạn bè kiểu như vậy, thì người thầy mất đi cái “uy” của người thầy, các câu nói của người thầy bị lẫn trong các câu nói khác của bạn bè của học sinh chứ không còn nhận được sự chú ý cần thiết nữa, học sinh không còn làm theo sự chỉ bảo của thầy nữa.

Như một bạn B. có phát biểu trong buổi thảo luận, có 3 yếu tố để có một buổi dạy cho tốt và giữ được uy tín, đó là:

– Chuẩn bị bài giảng cho thật tốt

– Giữ kỷ luật trật tự trong lớp

– Còn yếu tố thứ ba là gì ?

Quan hệ thầy trò

(còn tiếp)

(Nguồn: http://zung.zetamu.net/2012/09/how_to_teach_2/)

 

  • GV KHOA TOAN DHSP

    [b]Còn có phương pháp làm toán này nữa:[/b]

    [b]Nhếch nhác chủ nhiệm khoa toán ĐHSPHN-Khoa toán ĐHSPHN đang ra
    sao?

    [/b]

    Sau khi bị lật tẩy gian dối không được bổ nhiệm HT,

    Đỗ Đức Thái với tiếng thơm bốc mùi là Giáo Sư Đỗ Đức Thái lại được bổ nhiệm
    làm chủ nhiệm khoa toán.

    Một THẰNG CÒ của toán học Việt Nam.

    Một điều rất lạ là mặc dù không biết gì về Hình Học, mà ĐHSP để ông ta làm
    trưởng bộ môn Hình Học.

    Ông ta làm về giải tích vào loại èng èng, gần chục năm lại đây dùng thủ
    đoạn trấn lột bắt ép một số TS trẻ ở nước ngoài

    về tổ để đứng tên trong công trình của họ nên mới có một số bài báo tốt
    hơn.

    Cũng lạ là ông ta chạy được vào tất cả các hội đồng.

    1. Hội đồng cơ sở ngành toán, để két bè kết đảng toan tính cho từng lá
    phiếu bỏ ai, gạt ai.

    2. Hôi đồng NAFOSTED, và tại hội đông này ông ta đã kết bè kết cánh để loại
    3 nhà toán học trẻ của khoa không được đăng ký đề tài.

    Ông ta làm thế để đạt các mục đích:

    -Hai nhà toán học trẻ sung sức ở bộ môn nếu muốn được NAFOSTED tài trợ thì
    chỉ có một cách là vào đề tài mà ông ta chủ nhiệm. Như thế ông ta lại đươc ăn ké
    theo họ. Thực chất nếu không dựa vào họ thì ông ta sẽ chẳng làm được gì, vì suốt
    bao nhiêu năm ĐI CÒ thì còn biết gì đến toán mà làm.

    -Ông ta úp mở với cán bộ trẻ khoa toán, ông ta có uy quyền tuyệt đối trong
    làng toán Việt Nam…

    3. Ủy viên hôi đông VIASM….

    Với cương vị chủ nhiệm khoa “lo cho việc làm toán của giới trẻ”, ông ta đã
    nhiều lần triệu tập tất cả các giảng viên trẻ của khoa, để dọa nạt họ suốt 4-5
    giờ một mình độc thoại suốt cả buổi. Với mục đích là dăn đe vì khi bầu ông ta
    không được 50% phiếu.

    Tại sao những người như các GS. Ngô Bảo Châu; Ngô Việt Trung; Lê Tuấn
    Hoa….và nhiều nhà toán học trong và ngoài nước lại để ông ta hoành hành như
    vậy? Các nhà toán học Việt Nam có nghe thấy tiếng kêu của các giảng viên trẻ
    khoa toán bị ông ta dọa nạt và ăn hiếp không? Đảng ủy và Ban giám hiệu trường
    ĐHSP sao không đến khoa toán để biết ý kiến của các cán bộ trong khoa về ông
    Thái?

    Hãy nhận diện Đỗ Đức Thái link:

    http://viasm.edu.vn/nhan-su/hoi-dong-khoa-hoc/

    ______________________________________________________________________________

    [b]Một bất ổn rất khó chấp nhận![/b]

    Tôi không biết cụ thể con người ông Đỗ Đức Thái, nhưng điểm qua ông ấy đang
    ngồi ở ít nhất 8 vị trí quan trọng quyết định đến sự thăng tiến của một giảng
    viên tại bộ môn Hình Học, hay Khoa Toán ĐHSPHN:

    1. Chủ nhiệm bộ môn Hình Học

    2. Chủ nhiệm Khoa toán tin

    3. Chủ tịch Hội đồng khoa học khoa toán tin

    4. Ủy viên (có thể còn cao hơn) hội đồng chức danh giáo sư cơ sở trường
    ĐHSP Hà Nội

    5. Ủy viên (có thể còn cao hơn) hội đồng khoa học trường ĐHSP Hà Nội

    6. Ủy viên (có thể còn cao hơn) hội đồng chức danh giáo sư ngành toán

    7. Ủy viên (có thể còn cao hơn) hội đồng khoa học xét duyệt và tuyển chọn
    đề tài ngành toán của quỹ khoa học cơ bản quốc gia NAFOSTED

    8. Ủy viên (có thể còn cao hơn) hội đồng khoa học của Viện nghiên cứu cấp
    cao về toán VIASM.

    Như vậy một giảng viên trẻ đang có năng lực nghiên cứu khoa học cao, đang
    cần được sự tài trợ, phần thưởng, trọng dụng… thì từ A đến Z đều phải qua tay
    xét duyệt thậm chí quyết định của ông Thái, thì hệ lụy gì sẽ xảy ra…??? Có lẽ
    các nhà quản lý giáo dục và khoa học hẳn biết khá rõ… Chưa kể nếu ông Thái
    hiểu nhầm, đánh giá nhầm một người ở bộ môn ông ấy hay ở khoa toán…thì sự hiểu
    sai lệch về cá nhân đó sẽ ra sao??? Chưa kể nếu ông Thái lại “ngồi nhầm chỗ”(như
    không có chuyên môn Hình Học lại làm chủ nhiệm bộ môn Hình Học), hay muốn ép
    buộc cán bộ phải phục vụ cho chính quyền lợi của ông ta, thì tác hại sẽ thế
    nào???

    Tôi đề nghị các cơ quan liên quan, xem xét lại việc bố trí cán bộ cho khoa
    học, để đảm bảo cán bộ có trình độ cao được toàn tâm cống hiến, mà không phải
    gánh chịu những hệ lụy đáng tiếc có thể xảy ra. Tôi cũng kiến nghị trường ĐHSP
    Hà Nôi thậm chí BGD & ĐT hay các cơ quan Báo chí cần sớm đến Khoa Toán thậm
    chí bộ môn Hình Học xem xét cho tường tận, nhất là ông Thái một người đã trúng
    cử hiệu trưởng với số phiếu cao, mà lại không được bổ nhiệm, vì lý do gian lận
    khi khai hồ sơ(như thông tin đã đưa trên nhiều báo)…

    Tôi nghĩ mọi thể chế trong lịch sử nhân loại đều tránh tình trạng này. Phải
    chăng đây cũng là một sơ hở trong quản lý nhà nước, mà ông Thái chỉ là một trong
    các ví dụ mà thôi. Mong các tổ chức nhà nước và báo chí sớm lên tiếng để tình
    trạng này được khắc phục ngay.