(Dân trí) – Đội Việt Nam vừa bất ngờ đoạt giải Nhất lĩnh vực Vật liệu và Kỹ sinh học tại ISEF 2012, sau khi “tịt ngòi” ở các giải thưởng phụ. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đoạt giải, và lại là giải nhất, đem lại cảm xúc dâng trào.

Đội Việt Nam đeo huy hiệu dành cho những người đoạt giải nhất

Có thể nói đội Việt Nam gồm các em Trần Bách Trung, Bùi Thị Quỳnh Trang và Vũ Anh Vinh đã tạo nên bất ngờ lớn và làm nên kỳ tích, bởi mặc dù không đoạt giải phụ nào nhưng đã giành giải Nhất trong lĩnh vực mình dự thi.

Trước đó, tại lễ trao các giải đặc biệt của ISEF 2012 do các cơ quan chính phủ các nước, các tổ chức, hiệp hội, các doanh nghiệp… trao tặng vào tối 17/5 (giờ địa phương, tức sáng 18/5 giờ Hà Nội), đội Việt Nam không nhận được giải nào và tưởng chừng sẽ phải ra về tay trắng. Nhưng tại lễ trao giải chính thức, diễn ra vào sáng 18/5 (giờ địa phương, tức tối 18/5 giờ Hà Nội), các em đã trở thành những thí sinh trong nước đầu tiên bước lên bục vinh quang của ISEF.

Chia sẻ sau khi đoạt giải, cả 3 thí sinh Việt Nam đều bày tỏ sự xúc động và niềm tự hào mãnh liệt. Trung cho biết, các em sẽ sử dụng giải thưởng này để tiếp tục công cuộc nghiên cứu. Còn Vinh thì nói, sau khi về Việt Nam thì việc đầu tiên cần làm sẽ là “ngủ một giấc thật đã”. Quả thực, sự căng thẳng và mệt mỏi luôn thường trực trên nét mặt các em suốt mấy ngày qua. Nhưng ngay sau khi giải thưởng được công bố, hẳn là những mệt nhọc đó đã “bay” đi khá nhiều.

Tình cờ, trong số 8 vị giám khảo chấm bài của nhóm Việt Nam lại có một người Việt, ông Nhiem Nguyen, một kỹ sư điện tử sống và làm việc tại bang Pennsylvania. Theo ông Nhiem, khi được ISEF mời làm giám khảo, ông không biết sẽ được chấm ai mà việc phân chia giám khảo – thí sinh là do máy tính thực hiện tự động và ngẫu nhiên. Ông cũng không hề biết trước là sẽ có người Việt sang dự thi. Tuy nhiên, khi tiếp cận với công trình của các em thì ông Nhiem thực sự ấn tượng và đã nêu ý kiến của mình với hội đồng giám khảo rằng: “Công trình của nhóm Việt Nam rất đơn giản mà sáng tạo, không tốn kém mà lại có thể mang lại tác động lớn tới cộng đồng nơi các em sống”. Kết quả, hội đồng đã đồng thuận chấm giải Nhất cho các em.

Trung, Trang và Vinh cùng bày tỏ sự cảm ơn vô bờ bến tới gia đình, các thầy cô, bạn bè đã giúp đỡ, ủng hộ hết mình trong suốt quá trình nghiên cứu, chuẩn bị và dự thi, cũng như Intel đã tạo điều kiện cho các em đi nửa vòng trái đất để góp mặt cùng bè bạn khắp thế giới trong một cuộc thi đầy ý nghĩa. Thông điệp các em đưa ra cho những bạn bè dự thi các năm sau là: “Hãy tự tin và mạnh mẽ, các bạn sẽ đạt được mục tiêu!”.

(TNO) Sáng 18.5, Bộ GD-ĐT đã công bố kết luận thanh tra hoạt động đào tạo có yếu tố nước ngoài của Viện ĐH Mở Hà Nội, Trường ĐH Hoa Sen, Trường Đào tạo Quản lý doanh nghiệp, Công ty FTMS, Viện Quản trị Tài chính, Công ty Melior VN, Công ty Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh Singapore. Kết luận cho thấy, các đơn vị này đều mắc nhiều sai phạm trong liên kết đào tạo.

Viện Đại học Mở Hà Nội có một chương trình tư vấn du học và 3 chương trình liên kết với nước ngoài, trong đó có 2 chương trình đã dừng tuyển sinh, riêng chương trình liên kết đào tạo cao đẳng với Trường cao đẳng kỹ thuật Box Hill, chỉ được Bộ GD-ĐT cho phép đào tạo 3 ngành trình độ cao đẳng và thỏa thuận hợp tác giữa 2 bên đã hết hạn vào tháng 12.2011. Tuy nhiên, Viện đã thông báo tuyển sinh hệ đại học khóa 12 (2011 - 2012), dự kiến thêm 3 ngành mới là vi phạm quy định.

Trường ĐH Hoa Sen hiện có 5 chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài, trong đó 4 chương trình đã được Bộ GD-ĐT cấp phép để thực hiện. Hoạt động tuyển sinh chương trình liên kết đào tạo cử nhân Quản lý khách sạn nhà hàng quốc tế của Trường ĐH Hoa Sen với Trường Du lịch và Khách sạn Vatel (Pháp) là chưa được phép của Bộ GD-ĐT.

Ngoài việc xử phạt hành chính, Thanh tra bộ GD-ĐT yêu cầu Viện Đại học Mở Hà Nội, Trường ĐH Hoa Sen dừng hoạt động quảng cáo, tuyển sinh các chương trình đào tạo trái phép. Bộ GD-ĐT cũng yêu cầu hai trường này tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xảy ra sai phạm trong hoạt động liên kết đào tạo với nước ngoài của trường nêu trên, báo cáo Bộ GD-ĐT trước ngày 10.6.2012.

Viện Quản trị Tài chính là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Viện chỉ được phép đào tạo Anh văn trình độ A, B, C. Tuy nhiên, Viện này đã hoạt động tư vấn tuyển sinh để tuyển 17 học viên chương trình thạc sĩ Quản trị kinh doanh. Đồng thời Viện còn thông báo tư vấn tuyển sinh chương trình tiến sĩ Quản trị kinh doanh.

Thanh tra bộ cho rằng đây là hoạt động tư vấn tuyển sinh trái phép và yêu cầu Viện phải chấm dứt hoạt động quảng cáo, tư vấn tuyển sinh các chương trình trái phép trên lãnh thổ Việt Nam.

Trường Đào tạo quản lý doanh nghiệp không được đào tạo, liên kết đào tạo để cấp văn bằng các trình độ trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ. Tuy nhiên, thời gian qua, trường tuyển sinh để đào tạo theo chương trình cao đẳng của Trường Đào tạo quản lý doanh nghiệp. Thanh tra bộ yêu cầu Trường Đào tạo quản lý doanh nghiệp chấm dứt hoạt động quảng cáo, tuyển sinh, đào tạo trái phép theo chương trình cao đẳng của ABE và bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục.

Thanh tra Bộ GD-ĐT cũng đề nghị Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục xem xét không công nhận văn bằng thuộc các chương trình đào tạo trái phép nêu trên theo quy định.

Ngoài ra Thanh tra bộ cho biết 3 công ty gồm: Công ty TNHH đào tạo FTMS; Công ty TNHH Melior Việt Nam, Công ty TNHH đào tạo Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh Singapore là 3 đơn vị không được phép tổ chức hoạt động giáo dục theo chương trình giáo dục mầm non, phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ trên lãnh thổ Việt Nam. Hoạt động thông báo tuyển sinh các chương trình cao đẳng và cử nhân của những công ty này là trái phép.

Thanh tra bộ yêu cầu 3 công ty nói trên chấm dứt hoạt động quảng cáo, tuyển sinh, đào tạo trái phép. Đề nghị Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục xem xét không công nhận văn bằng thuộc các chương trình đào tạo trái phép nêu trên.

Vũ Thơ

(C) thanhnien.com.vn

VTC News – Vì sao “Công nghệ giáo dục” mặc dù ra đời đã 35 năm nay và người khen cũng nhiều mà người chê không phải là ít, bỗng nhiên sống dậy?

Một trong những sự kiện giáo dục “hot” nhất hiện nay là chuyện hàng trăm phụ huynh đã đạp đổ cổng sắt ùa vào trong sân trường PTCS Thực nghiệm (Hà Nội) để tranh suất mua hồ sơ thi vào lớp 1 cho con cháu. Vì sao “Công nghệ giáo dục” (vẫn còn được gọi là thực nghiệm), mặc dù ra đời đã 35 năm nay và người khen cũng nhiều mà người chê không phải là ít, bỗng nhiên sống dậy? Để hiểu rõ hơn hiện tượng này chúng ta hãy cùng nghe cha đẻ của “Công nghệ giáo dục”- GS TS Hồ Ngọc Đại giãi bày.

GS Hồ Ngọc Đại – “cha đẻ” của mô hình thực nghiệm.

Đưa Công nghệ giáo dục vào Việt Nam

-  Thưa ông, ông bắt đầu câu chuyện về “công nghệ giáo dục” (CNGD) như thế nào?

- Có một chuyện vui thế này, hồi còn đi dạy học môn toán tôi được xếp loại giáo viên giỏi qua các kỳ hội thao ngành. Tôi cứ thắc mắc: “Mình mà là giáo viên giỏi thì vô lý quá!”. Từ đó, tôi cứ trăn trở: toán học thì có thể nhập cảng được nhưng phương pháp sư phạm thì không.

Sau khi nghe tôi nói ý định muốn đi sâu nghiên cứu giáo dục nhằm nâng cao nghiệp vụ sư phạm, một người bạn vong niên là giáo sư Đặng Nghiêm Vạn đã khuyên: “Cậu có gan đi vào sư phạm, sao không đi thẳng vào tâm lý học?”. Một lời khuyên ngẫu hứng chăng? Chỉ biết rằng lời khuyên ấy đã thuyết phục được tôi và tôi dứt khoát tìm cách nghiên cứu tâm lý học. Cuối năm 1960, tôi sang Liên Xô làm nghiên cứu sinh tại trường Đại học Lômônôxôp. Tại đây, tôi có may mắn là được gặp các nhà sư phạm nổi tiếng như Galperin, Elkônhin, Đavưđốp…

- Và ông bắt đầu “sao chép” các ý tưởng của các nhà sư phạm này?

- Hồi đó ở Liên Xô có một lý thuyết mới hình thành. Lý thuyết này mới, gây bỡ ngỡ đến mức người ta không cho dạy ở những khoa chính thống. Thế là tôi vào học ở Trường thực nghiệm 91 Matxcơva. Đây là “cuốn sách tâm lý học” mở ra trước mắt tôi. Hàng ngày tới trường trực tiếp theo dõi các giờ thực nghiệm trên lớp. Vào học một cách rất hồn nhiên. Cứ thế suốt hai năm ở trường thực nghiệm học tập cật lực từ sáng sớm cho tới tối mịt. Tôi tự mày mò làm các phép thử đo nghiệm trên những trẻ em đang học. Và tôi bất chợt nhận ra rằng các nhà tâm lý học – thầy của mình đã “dùng công cụ mới vào việc chuyên chở vật liệu cũ”.

Có thể sửa chữa được trì trệ này chăng? Tôi đề nghị: “Cho tôi thử dạy toán hiện đại cho trẻ em ngay từ lớp 1 và cấp I”. Làm được chăng? Đa số bỏ phiếu chống. Chỉ có hai người ủng hộ. Một người là Viện sĩ V. Đavưđốp, hơn tôi năm tuổi, ủng hộ với lý do: “Lạ thật! Chúng ta nghiên cứu khoa học, chúng ta lại đi ngăn cản một nhà khoa học tìm tòi chăng?”.

Người thứ hai là một viện sĩ lão thành nhưng với một cái thở dài: “Thôi được, chàng trai trẻ ạ, cậu cứ làm đi. Nếu thành công thì vòng nguyệt quế sẽ khoác lên đầu cậu, còn thất bại thì gánh nặng sẽ trút lên đôi vai già của tôi đấy!”. Hai vòng thực nghiệm dạy toán hiện đại cho trẻ em lớp 1, lớp 2 và 3 (bậc tiểu học ở Liên Xô khi đó) đã thành công và luận án tiến sĩ của tôi là bản tổng kết công cuộc thực nghiệm đó.

Hàng trăm phụ huynh đội mưa, thức trắng đêm để mua hồ sơ cho con vào trường Thực nghiệm ngày 13/5.

- Vậy thực chất thì CNGD được hiểu như thế nào, thưa ông?

- Có thể diễn đạt bằng công thức: A  a, trong đó “A” là thành tựu của nền văn minh hiện đại như khoa học, nghệ thuật, lối sống và “a” thuộc nhân cách trẻ em, còn “A a” là quy trình công nghệ. Có thể nói, CNGD là công nghệ biến nội dung “A” của nền văn minh hiện đại ở bên ngoài trẻ em (khoa học, nghệ thuật, lối sống…) thành cái “a” trong mỗi học sinh, có nghĩa là từ “A” chuyển thành “a”. Kết quả thực tế là trẻ em ngay từ ở lớp 1 đã vừa có năng lực thực tiễn (biết đọc, viết tiếng mẹ đẻ), lại vừa có năng lực tư duy phân tích, khác về chất với cách học theo lối bắt chước.

Với đối tượng lối sống cũng vậy, trẻ em bắt đầu cuộc sống xã hội trong tập thể học sinh từ lớp 1.

Toàn người tốt gây khó khăn cho tôi.

- Thưa ông, khi đưa cái CNGD ấy về nước thì ai là người cản trở ông nhiều nhất?

- Sau này, có một lần Tổng Bí thư Đỗ Mười hỏi tôi: “Trong công việc của mình, ai gây khó khăn cho anh nhiều nhất?”. Tôi trả lời là “Toàn người tốt gây khó khăn cho tôi”. “Tại sao lại thế?” – ông Đỗ Mười ngạc nhiên. Tôi trả lời: “Vì những người tốt đó họ tưởng tôi làm sai, để bảo vệ nền giáo dục đương thời nên họ phải chống lại lý thuyết của tôi”.

Phải nói thật là lý thuyết của tôi đã đảo ngược lại toàn bộ nền giáo dục của nước ta. Ví dụ, tôi đề ra các nguyên tắc: học trò là trung tâm chứ không phải là thầy giáo; học là chơi chứ không phải là quá trình vật lộn đau khổ; học không có thi cử, không có chấm điểm…

- Thế còn ý kiến của các nhà khoa học nước ta lúc đó ra sao?

- Khoảng năm 1978, tôi có mời một cuộc họp lớn lắm, gần 70 người. Thành phần toàn là giới chóp bu của khoa học cả, như Trần Đại Nghĩa, Tôn Thất Tùng, Tạ Quang Bửu, Nguyễn Văn Hiệu… Anh em họ nói đùa là “Hôm nay thằng nào đầu độc thì cả nền khoa học Việt Nam chết hết”. Và nói chung là giới khoa học Việt Nam ủng hộ. Kết thúc hội nghị, giáo sư Tạ Quang Bửu nói với tôi: “Không ai nói ra nhưng trong thâm tâm họ đều ủng hộ cậu cả!”.

- Vậy ý kiến của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, người đứng đầu Hội đồng cải cách giáo dục thời bấy giờ?

- Sau khi về nước, tôi được Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Hội đồng Chính phủ tổ chức đón tiếp tại Văn phòng chính phủ, nay là Phủ Chủ tịch, rất thân mật. Ông hỏi rất nhiều chuyện. Cuối cùng, ông hỏi về cải cách giáo dục. Tôi nói: “Cái cải cách giáo dục mà chúng ta đang làm hiện nay sẽ thất bại”. Ông đứng dậy đi đi lại lại (sau này người ta nói với tôi là khi nào cụ Đồng giận lắm thì mới làm thế).

Một lúc sau, ông trịnh trọng: “Thưa tiến sĩ, tại sao chưa làm mà tiến sĩ đã thấy thất bại?”. Tôi chỉ nói mấy lý do của sự thất bại. Một là, cuộc cải cách giáo dục này được chuẩn bị trong vòng hơn 20 năm, lại chuẩn bị trong thời chiến. Nay sang thời bình rồi nên phải khác. Thứ hai, đòi hỏi của cuộc cách mạng hiện nay đã khác.

Thứ ba, những mục tiêu kinh tế, chính trị của đất nước sau chiến tranh hoàn toàn khác. Nếu giả dụ như hai mươi năm chuẩn bị vừa rồi là đúng thì khi sang tình hình mới đã là không đúng nữa. Nếu như hai mươi năm trước chuẩn bị không đúng thì sang quá trình mới càng không đúng. Sau gần hai, ba tiếng đồng hồ trao đi đổi lại, cuối cùng ông Đồng hỏi: “Vậy thì tiến sĩ muốn gì? Có đề nghị gì với Chính phủ không?”. Tôi nói: “Tôi xin đi dạy lớp 1”. Kết thúc cuộc gặp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng quyết định: “Thôi, cứ để chị Bình (bà Nguyễn Thị Bình, Bộ trưởng Bộ Giáo dục thời bấy giờ – TG) triển khai cải cách giáo dục, còn anh Đại cho mở trường thử nghiệm lớp 1”.

(C) vtc.vn

Quê Hương – Người ta gọi ông bằng nhiều cách khác nhau: nhà cố vấn chiến lược, chuyên gia tư vấn quản lý tài chính, diễn giả, nhà sưu tầm cổ vật… Nhiều người từng học ông trong các lớp học về quản trị kinh doanh, gọi ông là thầy. Tuy nhiên, ông không muốn được gọi là thầy mà chỉ nhận tên gọi đầy ẩn ý: người giữ đuôi ngựa. Ông là Giáo sư Augustine Hà Tôn Vinh, Việt kiều Mỹ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc của Tổ hợp Giáo dục Đào tạo Stellar Management, nguyên Giám đốc chương trình cao học, đại học Hawaii tại Việt Nam.

Sao không phải là thầy mà lại là người giữ đuôi ngựa, thưa ông?

Giáo sư Augustine Hà Tôn Vinh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc của
Tổ hợp Giáo dục Đào tạo Stellar Management,
nguyên Giám đốc chương trình cao học, Đại học Hawaii tại Việt Nam

Nhiều học viên, kể cả lãnh đạo của các tổng công ty lớn vẫn gọi tôi là thầy. Thật sự tôi không muốn họ gọi là thầy vì tôi không dạy họ một ngành nghề cụ thể nào. Họ tham gia các khóa đào tạo về quản trị kinh doanh và tôi là người truyền đạt các kiến thức về quản lý và điều hành cho họ.

Tôi đã nói với học viên rằng họ là những con ngựa đẹp, có khí chất của ngựa đi vạn dặm nhưng còn thiếu cái đuôi thì mới là một con ngựa toàn vẹn. Tôi là người giữ cái đuôi đó, tôi sẽ đưa cái đuôi – chính là những kiến thức mới từ các nền giáo dục tiên tiến, để họ tới đúng đích.

Với kinh nghiệm giảng dạy và cố vấn cho nhiều tập đoàn đa quốc gia, ông đánh giá thế nào về trình độ, năng lực của lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam?

Tôi nghĩ, khi ngồi vào những cái ghế đó, hẳn nhiên họ phải có tố chất của nhà lãnh đạo. Tuy nhiên, họ cũng cần thường xuyên đi học để bổ sung kiến thức.

Trên thực tế, các lãnh đạo, nhất là tại các tập đoàn, tổng công ty lớn của Nhà nước rất ngại đi học vì nhiều lý do mà lớn nhất là ngại người khác nói rằng họ yếu kém mới đi học. Tôi không đồng tình với quan niệm này. Như tôi bây giờ vẫn thường xuyên đi học. Biển học mênh mông, không bao giờ cạn.

Khi còn sống ở Mỹ vào những năm 1980, ông từng là triệu phú nhờ kinh doanh, ông nghĩ gì về tầng lớp doanh nhân chỉ quan tâm tới chuyện làm giàu?

Làm giàu là điều cần thiết và đáng trân trọng, nhất là doanh nhân. Họ là những người không những có thểlàm giàu cho mình, cho gia đình mà còn cho cả xã hội.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta cần có một đội ngũ doanh nhân tài ba, biết đóng góp cho sự hùng mạnh của đất nước. Ngày nay, doanh nhân không chỉ là người làm ăn thuần túy, chỉ biết kiếm tiền, làm giàu. Doanh nhân còn phải là người sống có trách nhiệm với xã hội, biết bảo vệ môi trường, giúp nâng cao cuộc sống của người lao động.

Trên thế giới đang xuất hiện trào lưu doanh nghiệp xã hội, với những người vừa làm giàu vừa sử dụng kiến thức và kinh nghiệm để đóng góp cho xã hội. Sự đóng góp của họ được xã hội nhìn nhận và trân trọng. Doanh nghiệp của họ được người tiêu dùng ủng hộ và phát triển bền vững hơn.

Quan điểm của ông về vấn đề tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam?

Chính sách ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển của Chính phủ thường nhấn mạnh đến các khía cạnh của kinh tế thị trường. Theo tôi, chúng ta cần chú tâm nhiều hơn vào các khía cạnh của kinh tế phi thị trường.

Kinh tế thị trường chú trọng đến các yếu tố sản xuất, cung cầu, đầu tư tìm lợi nhuận, trong khi kinh tế phi thịtrường chú trọng đến các yếu tố đem lại sự bền vững như chất lượng giáo dục đào tạo, cuộc sống, cơ sở hạtầng, môi trường, y tế cộng đồng cho trẻ em, người lớn tuổi. Hai nền kinh tế này như một bình thông nhau, cần được giao thoa và gắn liền với nhau.

Nói thế có nghĩa là lợi ích của một nền kinh tế thị trường phải được đầu tư và chia sẻ để phục vụ cho nền kinh tế phi thị trường. Mục đích cuối cùng của kinh tế phải là phục vụ các nhu cầu phi kinh tế.

Tôi đã dành thời gian tìm hiểu và nghiên cứu các chính sách điều hành kinh tế và tài chính của các thời kỳ, nhất là trong khoảng 30 năm vừa qua. Qua đó tôi thấy điều nổi bật là chúng ta đang điều hành nền kinh tếbằng các giải pháp ngắn hạn và tức thời. Doanh nghiệp vì thế hay bị động và dễ tổn thương.

Doanh nghiệp là một trong những nền tảng của nền kinh tế, nếu nền tảng đó bị lung lay, chúng ta sẽ phải trảgiá đắt. Tái cơ cấu nền kinh tế nhất thiết phải theo hướng phục vụ cho chất lượng cuộc sống của người dân, của xã hội, cho nền kinh tế phi thị trường.

Dự định sắp tới của ông?

Mục tiêu lớn nhất của tôi cùng với doanh nghiệp của mình thành lập một trường đại học Mỹ tại Việt Nam. Do vậy, chắc thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục triển khai dự án này.

Hình như vào đầu tháng 6 tới, 2 chương trình đào tạo do Stellar Management và trường Đại học California Miramar của Mỹ liên kết đào tạo sẽ được khai giảng?

Đây là 2 chương trình đào tạo quản trị kinh doanh cao cấp dành cho lãnh đạo và quản lý điều hành, giúp doanh nghiệp đổi mới phong cách lãnh đạo, quản lý, kinh doanh. Chương trình được thiết kế phù hợp với người Việt Nam cùng các giáo trình được mua bản quyền từ nước ngoài, biên dịch và in ấn công phu.

(C) quehuongonline.vn

VnExpress – Bị thương lái ép giá, các bên trung gian hưởng lợi nên dù cả đời “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, cuộc sống của nông dân cũng không khá hơn. GS.TS Võ Tòng Xuân hiến kế giúp người trồng lúa thoát nghèo.

GS. TS Võ Tòng Xuân dành cả đời nghiên cứu lĩnh vực nông nghiệp, gắn chặt với cây lúa, cuộc sống nông dân đồng bằng sông Cửu Long hàng chục năm nay. “Làm sao cho nông dân tăng lợi tức, bán được lúa giá cao” là nỗi trăn trở lớn nhất của nhà giáo trên 80 tuổi. Sau nhiều năm nghiên cứu, ông cho rằng giải pháp tốt nhất giúp nông dân phất lên là làm chủ doanh nghiệp.

Ý tưởng của ông là lập ra công ty cổ phần về nông nghiệp. Nông dân góp cổ phần bằng chính số lúa trích ra sau mỗi vụ thu hoạch. Ví dụ: thu hoạch 7 tấn, người trồng lúa trích 300 kg để chuyển thành cổ phần, 6.700 kg còn lại sẽ mang tiêu thụ. Tới cuối năm, công ty tổng kết lãi lỗ và chia thêm cổ tức, căn cứ trên số cổ phiếu nắm giữ của từng người. Như vậy, không có chuyện công ty thu mua ăn gian hay cố tình chèn ép giá lúa như đã xảy ra thời gian qua.

Nông dân sạ lúa cho vụ hè thu tại huyện Đức Huệ, Long An. Ảnh: B.H.

Thế nhưng cái khó nhất là giải thích, thuyết phục nông dân hiểu được cái lợi khi trở thành cổ đông, thông qua việc mua cổ phần. Ngoài ra, chính các nhà đầu tư cũng không tin tưởng vào sự hợp tác này nên hiện không mấy ai tự nguyện rót vốn thành lập công ty mà người bạn đồng hành với họ là những nông dân chân lấm tay bùn. Sự lệch pha về nhận thức, cách tiếp cận, giải quyết vấn đề giữa nông dân và những người có chuyên môn, được đào tạo bài bản trong lĩnh vực này cũng là nút thắt khó gỡ.

“Lập công ty cổ phần nông nghiệp mới dừng lại ở thăm dò phản ứng các bên, ít nhất cũng 4-5 năm nữa mới có những bước tiến thực sự”, nhà khoa học chia sẻ.

Tuy nhiên, theo ông Lê Đạt Chí, Trưởng bộ môn đầu tư tài chính, Đại học Kinh tế TP HCM, mô hình này có nhiều điểm cần xem xét. Với vốn góp ít ỏi, nông dân khó có tiếng nói trong doanh nghiệp hay can thiệp vào công việc kinh doanh. Thậm chí cổ đông lớn làm lợi cho riêng một nhóm cổ đông nào đó, bản thân nông dân cũng khó nắm tình hình. Ngoài ra, cổ tức chi trả nhiều khi còn thấp hơn cả gửi ngân hàng. Nhận thấy không có lợi, họ có thể bán hết cổ phần. Như vậy, ý nghĩa thực sự khi trở thành cổ đông, làm chủ công ty, giúp nông dân làm giàu khó trọn vẹn. Chưa kể, một doanh nghiệp có hàng trăm nông dân là cổ đông sẽ khó khăn trong quản lý, điều hành.

Theo ông Xuân, việc lập công ty cổ phần, nông dân tùy khả năng mà góp vốn là giai đoạn đỉnh cao, người trồng lúa đã cận kề cơ hội đổi đời. Nhưng trước mắt việc nâng cao chất lượng gạo phải đặt lên hàng đầu. Tổ chức sản xuất chuyên nghiệp, nông dân là chủ doanh nghiệp… chỉ là điều kiện cần. Gạo ngon, có thương hiệu trên thế giới mới khiến công cuộc đổi đời của nông dân trở nên hoàn chỉnh.

Chính vì vậy, GS Xuân quyết định đưa Global Gap – GAP (sản xuất an toàn, sạch, chất lượng theo tiêu chuẩn chung của quốc tế) vào quy trình sản xuất lúa để nâng cao chất lượng hạt gạo. Ông so sánh, các loại gạo Việt cùng chất lượng với Thái Lan nhưng giá luôn thấp hơn từ 7-20 USD một tấn và thấp hơn gạo của Mỹ đến 220 USD. Việc tăng chất lượng và giá trị gạo là đòi hỏi bức bách trong giai đoạn hiện nay.

Thế nhưng, trái với dự kiến, ông định triển khai thí điểm trên 100 ha ở Long An nhưng vụ đông xuân vừa qua chỉ thực hiện trên 60 ha ở huyện Đức Huệ. Lý do là GAP có quá nhiều tiêu chí bắt nông dân phải thực hiện khi sản xuất lúa, chứ không được tự do như trước. Trong đó, việc phải có nhà vệ sinh tự hủy, phân loại rác thải, không phóng uế bừa bãi, không cho gà vịt xuống ruộng… là khó thuyết phục nông dân nhất.

Do đó, dù không cần phải vay hay mua thiếu phân bón, thuốc trừ sâu… mà sẽ có công ty đứng ra bao tiêu mọi chi phí, tới khi bán lúa cho công ty sẽ cấn trừ, thậm chí được bán với giá cao hơn thị trường 10-15% nhưng ít có hộ tham gia sản xuất theo quy trình GAP. Như vậy, họ lại tiếp tục bị thương lái chèn ép giá, bán vội để có tiền trả nợ phân bón, thuốc trừ sâu, nhân công… nên sẽ không được giá cao.

Theo ông, nông dân chỉ tin những điều họ thấy, nên nếu nhiều hộ làm thành công theo mô hình GAP, lời lớn, ắt sẽ có nhiều nông dân khác bắt chước làm theo. Do vậy, triển khai GAP nhưng không có nhiều người tham gia cũng là điều dễ hiểu.

“Giúp nông dân tăng lợi tức là mong mỏi lớn nhất hiện nay của tôi nên tôi sẽ kiên trì theo đuổi việc lập công ty cổ phần nông nghiệp và tạo lập thương hiệu riêng cho gạo Việt bằng cách đưa quy chuẩn sạch vào sản xuất gạo”, vị giáo sư gốc An Giang chia sẻ.

Bạch Hường

(C) vnexpress.net