Chưa nhìn thấu tài nguyên đáy đại dương

Mặc dù có trên 3.260km bờ biển và hàng trăm hải đảo lại nằm ở vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong khu vực tiểu vùng sông Mêkông và châu Á – Thái Bình Dương, song khoa học công nghệ biển nước ta còn yếu kém. Theo các chuyên gia, chúng ta chưa kiểm soát được không gian vùng biển của mình, chưa tổ chức nghiên cứu và nắm được các quy luật, điều kiện tự nhiên và môi trường biển một cách có hệ thống và chưa có khả năng dự báo các quy luật trên để phục vụ cho các cuộc khai thác biển

Mặt khác, cũng chưa có một hạ tầng kỹ thuật cần thiết, đặc biệt là các phương tiện máy móc khảo sát nghiên cứu cũng như mục tiêu nghiên cứu hữu hiệu được đề ra cho sự phát triển kinh tế biển. Chưa có trang thiết bị hiện đại cho các hải cảng và đội tàu. Hiện tại cả nước vẫn chưa có một Viện nghiên cứu về công trình biển và Viện kinh tế biển.

GS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo cho rằng, đến nay chúng ta vẫn chưa biết hết những tiềm năng về tài nguyên biển ở biển Đông.

Khoa học công nghệ biển tiên tiến để trở thành nước mạnh về biển

Chúng ta có vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế biển – “vị trí mặt tiền của biển Đông”, như TS. Trần Du Lịch, Đại biểu Quốc hội Đoàn TP. Hồ Chí Minh nói – nhưng để trở thành nước mạnh về biển, chúng ta phải có ba điều kiện cơ bản, đó là phải có một nền khoa học công nghệ biển tiên tiến, một nền kinh tế biển hiệu quả và bền vững và một phương thức quản lý biển tổng hợp.

Nhà nước cần đầu tư trang thiết bị, công nghệ hiện đại và lực lượng khoa học có trình độ cao để tiếp tục khám phá nguồn tài nguyên quý báu của biển Đông là chia sẻ của GS.TS Lê Đức Tố, Đại học Quốc gia Hà Nội, Chủ nhiệm Chương trình Khoa học và Công nghệ Biển phục vụ phát triển bền vững kinh tế – xã hội. Theo GS. Tố, các tư liệu nghiên cứu về biển Đông hiện nằm rải rác ở rất nhiều cơ quan nghiên cứu. Điều mà ngành khoa học làm được là có thể biết rõ được biển Đông của Việt Nam có những gì. Ví dụ, những năm trước đây, ta chỉ biết trên biển Vịnh Bắc Bộ có hơn 200 loài cá, nhưng qua khảo sát của Chương trình nay biết được ở đây có tới 600 loài cá.

Hay với đề tài “Quy phạm kỹ thuật phục vụ xây dựng công trình biển trên nền san hô thuộc quần đảo Trường Sa” do Học Viện Kỹ thuật quân sự (Bộ Quốc phòng) thực hiện, lần đầu tiên ở Việt Nam đã đưa ra hệ thống chỉ tiêu kỹ thuật xây dựng công trình cho các đảo san hô trên quần đảo Trường Sa. Đây sẽ là tư liệu quý có thể áp dụng cho việc xây dựng các công trình trên các đảo biển Việt Nam.

Đề tài “Lập luận chứng khoa học kỹ thuật về mô hình quản lý tổng hợp và phát triển bền vững dải ven bờ tây Vịnh Bắc Bộ” do PGS.TS Trần Đức Thạnh, Viện Tài nguyên và Môi trường Biển thực hiện, lại đưa ra được hệ thống thông tin tư liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, tài nguyên môi trường, thiên tai, kinh tế – xã hội của vùng nghiên cứu. Từ đó, đã cho ra các bản đồ chuyên đề và tổng hợp tỷ lệ 1/50.000 và 1/200.000. Đây là cơ sở khoa học – kỹ thuật cho việc định hướng phát triển các khu công nghiệp khai thác toàn diện tài nguyên (sinh vật, sinh thái, du lịch, các vũng vịnh, cửa sông và hải đảo). Nó không chỉ cần thiết cho công tác an ninh quốc phòng mà còn là cơ sở khoa học cho các Bộ, ngành, địa phương trong quản lý và sử dụng hợp lý tài nguyên.

Dù vậy, các nhà khoa học vẫn nhận thấy cần có những nghiên cứu chi tiết hơn. Và quan trọng là đầu tư trang thiết bị cho nghiên cứu biển.”Hiện Việt Nam không có một con tàu nào dùng cho việc nghiên cứu biển, vì vậy với mỗi đề tài cần khảo sát, nghiên cứu trên biển lại phải thuê tàu của ngư dân, của hải quân… do vậy rất hạn chế thời gian khảo sát”, TS Tố bày tỏ.

PGS, TS. Trần Đình Thiên, Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, Việt Nam cần có những đột phá mới trong tư duy và chiến lược phát triển kinh tế biển. “Để khẳng định chủ quyền biển thực sự, Việt Nam phải có các hạm tàu lớn và các doanh nghiệp kinh tế biển mạnh. Nền khoa học và công nghệ biển tiên tiến, nguồn nhân lực tốt, các cảng biển tầm cỡ, khu kinh tế biển mạnh có sức cạnh tranh và hấp dẫn quốc tế, thì nước ta mới sớm làm chủ kinh tế biển”.

(C) monre.gov.vn