SGTT.VN (16/07/2011) – Những ngày gần đây, báo chí trong nước liên tục phanh phui những sai phạm cơ bản trong công tác đánh giá tác động môi trường về các dự án thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A. Từ những thông tin, số liệu được đưa ra ánh sáng, hẳn điều đó sẽ khiến nhiều người giật mình cho cung cách làm việc “ăn xổi, ở thì”, vô cảm với thiên nhiên và môi trường con người đang sinh sống.

Đánh giá tác động môi trường một công trình thuỷ điện phải khảo sát, tính toán, đong đếm hết sức chi ly để không gây ra hệ luỵ. Ảnh minh hoạ. Ảnh: Trung Dũng

Từ phản ánh của báo Tuổi trẻ, báo Sài Gòn Tiếp Thị, tôi không thể hình dung ra trách nhiệm của cơ quan tham gia đánh giá tác động môi trường, các vị lãnh đạo hữu trách và cả ê kíp tham gia ở đâu. Đặc biệt, khi đã bị phát hiện sự gian dối, khó có thể biện minh thì vị lãnh đạo đại diện nhóm trực tiếp lập báo cáo lý giải một cách tỉnh rụi “do năng lực hạn chế về trình độ, chưa chín muồi trong chuyên môn, nhận thức”.

Trong bài viết này tôi hoàn toàn không có ý muốn “thêm dầu vào lửa” vì sức nóng của bài viết “Lật tẩy báo cáo đánh giá tác động môi trường” hay “Báo cáo đánh giá tác động môi trường chỉ là bản sao chép” đăng tải trước đó, đã lan tỏa đến đông đảo bạn đọc và nhiều người cũng đã trực tiếp biểu hiện thái độ trước những thông tin gây sốc ấy. Nhưng, việc đòi hỏi về cách làm có trách nhiệm hơn với công tác đánh giá tác động môi trường để từ đó triệt tiêu ngay những tư tưởng ăn xổi thì luôn cần thiết.

Bước vào địa hạt bảo tồn gần 15 năm qua, chúng tôi đã trực tiếp tham gia đánh giá nhiều công trình trọng điểm, như: dự án nhiệt điện Vũng Áng (Hà Tĩnh), dự án nhiệt điện Mông Dương II (Quảng Ninh), dự án truyền tải điện hạ Sê San – Tung Streng (Campuchia) và còn nhiều dự án khác… Với trải nghiệm của một chuyên gia về động vật hoang dã, tôi nghiệm ra, để đánh giá tác động môi trường một dự án hay một công trình nào đó liên quan đến môi trường, đời sống dân sinh thì cũng cần phải có nhiều cơ quan, ban ngành có liên quan vì môi trường là khoa học đa ngành. Chẳng hạn, riêng về động vật hoang dã (chim, thú, lưỡng cư và bò sát) trong hợp phần sinh thái cũng phải cần ba chuyên gia riêng biệt.

Tuy nhiên, một số khu vực rừng thứ sinh không thuộc vào các khu vực bảo vệ, như: vườn quốc gia, khu bảo tồn thì cũng có thể ghép ba chuyên môn này lại thành một. Tất nhiên, chuyên gia này phải có sự am hiểu về động vật hoang dã và môi trường sinh thái. Như vậy là phải hơn cả chục người ở các cơ quan khác nhau đánh giá theo những hợp phần khác nhau để khảo sát, thu thập và hoàn tất đánh giá các dữ liệu của báo cáo đánh giá tác động môi trường…

Số tiền để thực hiện dự án đánh giá tác động môi trường hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A là 420 triệu đồng (chúng tôi không phủ nhận rằng công sức, chất xám nào cũng đo được bằng tiền) chứng tỏ kinh phí để làm việc và phải làm nghiêm túc, là không eo hẹp chút nào. Chỉ tiếc là cơ quan tham gia đánh giá tác động thiếu nhiều thứ không nên thiếu: trình độ, cái tâm và tầm với công việc mình được giao.

Chỉ cần làm một thống kê nho nhỏ, có thể thấy số tiền ấy “dư giả” mức nào: Nhóm khảo sát chỉ có ba người trong bảy ngày (cho là thực sự làm việc, không bị lạc rừng) dùng số tiền đó cho việc thuê xe hai cầu, ăn ở, vài ngày để viết báo cáo (mà ở đây lại chép và đạo báo cáo từ khu vực khác); mua bản đồ các tỉ lệ khác nhau; chung chi ngược lại cho đối tác vài chục phần trăm (giả sử có như vậy để có được hợp đồng cơ quan đánh giá) thì số tiền vẫn còn khá nhiều.

Kiếm tiền từ công tác đánh giá tác động môi trường quá dễ dàng; hay có phải số tiền này đã làm cho cơ quan đánh giá tác động môi trường hoa mắt nên quên mất vai trò, nhiệm vụ và trách nhiệm của mình? Bảy ngày thực địa, mất cả ba ngày lạc rừng, trong khi không có sự giám sát của cơ quan hữu trách quản lý rừng thì làm gì còn sức để thu được dữ liệu để đánh giá mà không phải sao chép và “đạo văn”?!

Báo cáo theo kiểu này được gửi lên cấp trên, khi đọc cấp trên cùng thấy không có gì bị tác động và ảnh hưởng nên có lẽ mới phán một câu đầy tự tin: “Anh em báo cáo đâu thấy gì”. Có lẽ, cũng vì cấp dưới báo “không thấy gì” bất thường trong những chuyến khảo sát “cưỡi ngựa xem hoa” nên sông vẫn bị chặt khúc, rừng đầu nguồn vẫn bị tàn phá không kiểm soát… Và đáng tiếc, hệ lụy từ cung cách làm việc cẩu thả ấy không hế nhỏ: lũ lụt triền miên đến hẹn lại lên, người dân sống dưới mỗi đập thủy điện luôn canh cánh nỗi bất an khi mùa mưa đến…

Một người dân bình thường sống ở vùng đệm của mỗi vườn quốc gia hay khu vực bảo vệ khác, chỉ cần chặt cây xanh, bẫy con thú nhỏ thì đã bị cho là xâm phạm đến tài nguyên rừng, bị phạt hoặc bị tù tùy thuộc vào mức độ xâm hại. Một tổ chức khoa học hay cá nhân cố tình làm sai lệch dữ liệu đánh giá trong báo cáo đánh giá tác động có nguy cơ làm mất hàng trăm hecta rừng trong vườn quốc gia thì nên xử như thế nào cho đúng? Có thể coi là tội phạm môi trường không?

Ăn quen, nhịn không quen trong trường hợp này lại rơi vào những người làm khoa học và lại “ăn” cả vào vườn quốc gia. Thật đáng tiếc. Những mảng rừng còn lại của quốc gia 20 mươi năm về trước đã được báo cáo là “lốm đốm như da báo rồi”, với cung cách làm việc như vậy thì tương lai gần, liệu còn rừng? Khu dự trữ sinh quyển, vườn quốc gia và các khu vực được bảo vệ khác là thành lũy cuối cùng để bảo tồn nguyên vị những giống loài sinh học của quốc gia và quốc tế, là nguyên khí xanh của mỗi đất nước. Vì lý do kinh tế hay nhu cầu điện năng, ít nhiều phải hi sinh một phần “nguyên khí” đó. Nhưng, thiết nghĩ làm gì thì cũng phải tính toán, đong đếm hết sức chi ly, cẩn thận để không gây ra hệ luỵ, mà thế hệ tương lai phải gánh chịu; cách làm khoa học ăn xổi lại càng không được diễn ra. Đây chính là hành động có trách nhiệm chung của những ai có lương tâm và trách nhiệm, vì tương lai.

Những kiểu làm vừa đá bóng vừa thổi còi vừa qua sẽ góp phần không những làm suy giảm nguyên khí xanh của quốc gia mà còn làm nản chí những nỗ lực của các nhà bảo tồn, các tổ chức bảo tồn trong nước cũng như quốc tế vì thiên nhiên xanh của Việt Nam.

NGÔ VĂN TRÍ (NHÀ NGHIÊN CỨU SINH VẬT)

(C) SGTT.VN

Giáo sư vật lý lý thuyết Michio Kaku.

(Source: http://hanoimoi.com.vn/newsdetail/Khoa-hoc/515044/nam-2100-con-nguoi-tro-thanh-ke-huy-diet!.htm)

Ngày 03/6/2011 vừa qua, tại hội trường C2, trường ĐH Bách Khoa Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết Phong trào sinh viên nghiên cứu khoa học (NCKH) và thi Olympic năm học 2010 – 2011. Đây là hoạt động thường niên của Nhà trường nhằm tuyên dương, khen thưởng các sinh viên, giảng viên có đóng góp trong hoạt động nghiên cứu khoa học và thi Olympic của Nhà trường; đồng thời, đây còn là dịp trưng bày và giới thiệu đến toàn trường các sản phẩm – những công trình nghiên cứu của Thầy và trò tại các khoa, Viện.

Hội trường C2 chật kín sinh viên và khách tham quan triển lãm

Các khoa viện trong Trường tham gia hội nghị tổng kết năm nay với sự chuẩn bị nghiêm túc, kỹ càng và chu đáo. Các sản phẩm tham gia Triển lãm đều đảm bảo tính khoa học, thực tế, thẩm mỹ. Đặc biệt, mỗi sản phẩm đều được “thẩm định” về quy trình kỹ thuật bởi Hội đồng khoa học của Nhà trường.

Gian trưng bày của các khoa viện trong Trường

Gian trưng bày của các Viện Điện

Hưởng ứng phong trào NCKH trong toàn trường, được sự hướng dẫn, động viên tham gia của các giảng viên, sự hỗ trợ tích cực từ phía Ban Lãnh đạo, năm học 2010 – 2011 vừa qua, sinh viên Viện Đào tạo Quốc tế đã tích cực tham gia NCKH ở các lĩnh vực thuộc tất cả các ngành đào tạo tại Viện: Công nghệ thông tin, Quản trị Kinh doanh, Cơ khí.  Trong đó, với thế mạnh về ngoại ngữ, sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh thực hiện các đề tài NCKH hoàn toàn băng tiếng Anh. Đây là một điểm đặc trưng của sinh viên Viện Đào tạo Quốc tế.

Tham gia Triển lãm NCKH lần này, Viện Đào tạo Quốc tế trưng bày 8 công trình nghiên cứu thuộc các lĩnh vực: Cơ khí, Công nghệ thông tin, Quản trị kinh doanh (xem chi tiết tại http://sie.vn/2011/05/sinh-vien-vien-dao-tao-quoc-te-tham-gia-nckh-nam-2011). Đồng thời, tại gian triển lãm của Viện Đào tạo Quốc tế, khách tham quan cũng được chiêm ngưỡng những sản phẩm kỳ công do chính các sinh viên của Viện chế tạo và nghiên cứu.

Khách tham quan dừng chân tại gian trưng bày của Viện

Sinh viên Viện ĐTQT nhiệt tình mô tả các sản phẩm NCKH của Viện

Gian trưng bày của Viện ĐTQT luôn thu hút đông đảo người xem

Với sự chuẩn bị chu đáo, trình bày đẹp mắt, ấn tượng, nội dung triển lãm phong phú, gian triển lãm của Viện Đào tạo Quốc tế thu hút nhiều sinh viên đến tham quan, và được Ban Tổ chức đánh giá cao. Liên chi đoàn Viện ĐTQT – đơn vị trực tiếp chuẩn bị và thực hiện công tác triển lãm sản phẩm NCKH của Viện đã vinh dự được BCH Đoàn trường trao tặng giải Ba.

Năm học 2010 – 2011 đã khép lại với những thành công nhất định trong công tác NCKH, năm học 2011 – 2012 sắp bắt đầu với nhiều hứa hẹn. Hy vọng rằng, với sự ủng hộ và tạo điều kiện về mọi mặt của Ban Lãnh đạo, sự tận tâm và nhiệt huyết của các cán bộ, giảng viên Viện Đào tạo Quốc tế và trường ĐH Bách Khoa Hà Nội, sự say mê sáng tạo và nghiên cứu của các sinh viên SIE, năm học này sẽ là một năm học thành công hơn nữa của các em với những thành tích rực rỡ trong học tập và NCKH cũng như trong các cuộc thi Olympic Ngoại ngữ. Để ngày hôm nay chính là tiền đề vững chắc cho các em mở cánh cửa tương lai, hội nhập với nền tri thức tiên tiến của thế giới.

Thêm một mùa NCKH thành công

Một bộ phận của thí nghiệm ALPHA tại CERN. (Ảnh: CERN)

Hồi tháng trước, trên trang physicsworld.com có tường thuật rằng các nhà vật lí thuộc thí nghiệm ALPHA của CERN đã bắt giữ 309 nguyên tử phản hydrogen trong thời gian 1000 giây – phá vỡ kỉ lục trước đó của họ bắt giữ 38 nguyên tử trong thời gian một phần năm của một giây. Giờ thì sự thành công của đội đã mang lại thêm một khoản tiền tài trợ nữa sẽ cho phép xây dựng thêm hai thiết bị nghiên cứu phản vật chất mới, đồng thời xây dựng một nguồn phản proton mới.

Nghiên cứu phản vật chất như phản hydrogen có tầm quan trọng trong việc phát triển kiến thức của chúng ta về vũ trụ và lí giải tại sao nó lại chứa vật chất nhiều hơn phản vật chất. Phát biểu với physicsworld.com, phát ngôn viên ALPHA Jeffrey Hangst giải thích rằng nhiệm vụ tiếp theo của đội là nghiên cứu cấu trúc của phản hydrogen – một phản proton liên kết với một phản electron – sử dụng vi sóng. “Chúng tôi sẽ sử dụng tần số vi sóng để lật đảo spin của các nguyên tử phản vật chất. Khi đó chúng tôi có thể phát hiện ra sự tương tác cộng hưởng và khảo sát cấu trúc của chúng. Đây sẽ là bước tiến khiêm tốn đầu tiên hướng đến sự thật sự hiểu rõ phản vật chất”, Hangst nói. Những khác biệt cấu trúc của hydrogen và phản hydrogen không được Mô hình Chuẩn của ngành vật lí hạt dự đoán và có thể hướng đến cơ sở vật lí hoàn toàn mới.

Hangst cho biết đội ALPHA hiện đang trong tiến trình xây dựng một máy dò hạt mới tên gọi là ALPHA 2 sẽ có khả năng phân tích quang phổ. Không giống như thí nghiệm hiện nay, ALPHA 2 sẽ có những laser cần thiết để nghiên cứu quang phổ của các phản nguyên tử. “Chúng tôi cố ý không hỗ trợ laser cho thiết kế ALPHA hiện nay vì ngay từ ban đầu chúng tôi chỉ muốn có thể tạo ra và bắt giữ phản vật chất”, Hangst giải thích. Đội nghiên cứu muốn thấy dụng cụ mới đi vào hoạt động vào năm 2012, để các nhà nghiên cứu có thể thu thập dữ liệu trước khi Máy Va chạm Hadron Lớn của CERN đóng cửa để nâng cấp vào năm 2013 – cái sẽ ảnh hưởng đến ALPHA 2.

Một thiết bị mới tên gọi là ELENA

Sự thành công trong thời gian gần đây của ALPHA cũng khuyến khích CERN tiến tới xúc tiến một nguồn phát phản proton mới gọi là Extra Low Energy Antiproton hay ELENA. ELENA đã được đề xuất hồi mấy năm trước nhưng bị treo lại vì thiếu tiền tài trợ. Nhưng nay ông chủ CERN Rolf-Dieter Heuer cho biết ông đã cho triển khai nguồn ELENA. Nguồn phát phản proton hiện nay làm giảm tốc phản proton xuống 5 MeV trước khi cấp chúng cho ALPHA và những thí nghiệm khác tại CERN. ELENA sẽ phân phối những phản proton ở khoảng 100 keV, cái sẽ mang lại cho ALPHA một số lượng lớn hơn những phản proton có thể sử dụng và cũng sẽ làm tăng thêm hiệu suất sử dụng.

Với nguồn ELENA mới đi vào hoạt động, Hangst hi vọng sẽ có thêm một đợt nâng cấp nữa đối với thí nghiệm ALPHA, đặt tên là ALPHA 3. Thí nghiệm thế hệ tiếp theo này sẽ cho phép đội tiếp tục bẫy lạnh thêm những mẫu phản proton và cho phép các nhà nghiên cứu khảo sát những hiệu ứng hấp dẫn đối với phản vật chất. “Làm lạnh bằng laser đối với hydrogen thật khó nhưng có thể thực hiện được”, Hangst nói, ông tin rằng toàn bộ những nâng cấp này có thể diễn ra trong 10 năm tới. “Đúng lúc tôi đến tuổi nghỉ hưu rồi!”

Nói chung, quãng thời gian hào hứng đối với nghiên cứu phản vật chất là những năm tháng sắp tới. “Toàn bộ tin tức hiện nay là suôn sẻ và đầy khích lệ. Chúng tôi biết cách tiếp cận của mình là thích hợp”, Hangst nói.

Nguồn: physicsworld.com

(URL: 360.thuvienvatly.com)